Szkoła wywołuje jeden z podstawowych rodzajów napięcia emocjonalnego, który towarzyszy niejednemu dziecku czy nastolatkowi. Wiąże się z koniecznością adaptacji do nowego środowiska (podstawówki, gimnazjum, liceum), sprawdzaniem wiedzy, wywoływaniem do tablicy, udzielaniem odpowiedzi, egzaminami, zbyt dużą ilością materiału, ale także z lękiem przed srogim nauczycielem czy niechęcią ze strony kolegów z klasy. Jak dzieci reagują na stres szkolny? Jakie są konsekwencje sytuacji stresowych, doświadczanych przez uczniów? Czym grozi nadmiernie odczuwany stres w szkole i jak sobie z nim radzić? spis treści 1. Reakcja na stres 2. Objawy stresu u dzieci 3. Przyczyny stresu szkolnego Problemy z nauką Trudne relacje z rówieśnikami Szykanowanie przez nauczyciela 4. Skutki długotrwałego stresu 5. Jak zmniejszyć stres u dzieci? 6. Samobójstwa wśród młodzieży rozwiń 1. Reakcja na stres O stresie daje się pisać z wielu perspektyw: medycznej, socjologicznej, fizjologicznej czy pedagogicznej. Potocznie termin stres rozumie się jako negatywny stan emocjonalny, przeciążenie wywołane sytuacją trudną, konfliktową, chorobą, przykrym przeżyciem, zmartwieniem, ale też wpływem bodźców fizycznych, np. hałasu czy zbyt wysokiej temperatury. Zobacz film: "Jak radzić sobie ze stresem" Stres to mobilizacja sił organizmu w sytuacjach obciążających, które przekraczają możliwości jednostki. Wyróżnia się zazwyczaj trzy etapy reakcji na stres: stadium reakcji alarmowej – mobilizacja sił organizmu, stadium odporności – względna adaptacja, przystosowanie do stresora, stadium wyczerpania – utrata zdolności obronnych w wyniku zbyt intensywnego i długotrwałego działania stresora, co może w rezultacie doprowadzić do reakcji patologicznych, np. chorób psychosomatycznych. To czy dana sytuacja będzie stresująca zależy od samego człowieka i jego sposobu myślenia, np. dla jednego ucznia występ na uroczystości szkolnej będzie budził lęk, a dla drugiego będzie wyzwaniem, próbą sprawdzenia siebie. Odporność na stres wynika z wielu czynników, np. cech osobowości, temperamentu, systemu wartości, obrazu siebie, poczucia samoskuteczności, wsparcia społecznego, doświadczeń życiowych itp. 2. Objawy stresu u dzieci Głównym źródłem stresu dla dzieci i młodzieży jest szkoła. Stres w szkole rodzi wiele niekorzystnych symptomów. Można wymienić między innymi objawy somatyczne: przyspieszone bicie serca, dolegliwości żołądkowe, suchość w ustach, bóle głowy, płacz, moczenie nocne, obniżona odporność, częste infekcje, biegunki. Rozpoznaje się również objawy motoryczne (wzmożone napięcie mięśni szyi, drżenie, gwałtowne ruchy), a także reakcje psychiczne: spadek koncentracji uwagi, lęk przed porażką, myślenie w kategoriach „wszystko albo nic”, postawy roszczeniowe, skupianie się na negatywach, dyskredytowanie pozytywów, zaniedbywanie prac szkolnych, drażliwość, apatia, agresja, fantazjowanie. Bardzo często niepowodzenia w szkole nakładają się na trudności, jakie przeżywa dziecko w domu rodzinnym. Brak systematycznej opieki rodziców może powodować problemy w nauce. Konfliktowa sytuacja rodzinna często rodzi nadmiar obowiązków narzucanych na dzieci, powodując z kolei słabe wyniki ze sprawdzianów ze względu na brak czasu niezbędnego do przyswojenia wiedzy. W wyniku kiepskich ocen z egzaminów może spadać pozycja ucznia w klasie i przyczyniać się do nie najlepszych relacji z rówieśnikami, co wtórnie powoduje eskalację napięcia u dziecka i uczucie dyskomfortu psychicznego. 3. Przyczyny stresu szkolnego Do najpopularniejszych źródeł stresu związanego ze szkołą zalicza się: strach przed sprawdzaniem wiedzy, wywołanie do tablicy przez nauczyciela, sprawdzian, kartkówka, egzamin, sposób odpytywania służący jedynie demaskowaniu niewiedzy ucznia, lęk przed oceną niedostateczną, rozliczanie z ocen na wywiadówkach i w domu, zbyt duża ilość nauki, zbyt obszerne programy nauczania obfitujące w wiele zbędnych szczegółów, brak czasu na relaks i odpoczynek, kontakty z rówieśnikami, brak momentów potrzebnych na regenerację sił w trakcie zajęć szkolnych, zbyt trudne, niezrozumiałe i obszerne prace domowe, rzeczywistość klasowa, konieczność siedzenia w jednym miejscu, nieustanne bycie w polu widzenia nauczyciela, hałas, zła organizacja zajęć, bałagan, nieestetyczne sale lekcyjne, brak pomocy dydaktycznych, brak dyscypliny; negatywna postawa nauczyciela, obawa przed odrzuceniem ze strony rówieśników, brak akceptacji w klasie, przemoc psychiczna, przemoc fizyczna, nuda na lekcjach. Oczywiście przyczyn stresu szkolnego można mnożyć w nieskończoność. Dzieci i młodzież nie potrafią skutecznie poradzić sobie z napięciem emocjonalnym. Zamiast pójść pobiegać, pojeździć na rowerze, uprawiać sporty, wolą siedzieć przed telewizorem albo komputerem. Zabiegani rodzice często nawet nie mają świadomości, że ich dziecko nie radzi sobie w szkole, ma kłopoty w nauce. Długotrwały stres demotywuje uczniów do nauki, zmniejsza wysiłki i starania dzieci o dobre oceny, a nawet przyczynia się do wagarowania i niepoprawnego zachowania. Pojawiają się dolegliwości psychosomatyczne i niechęć do szkoły. Sytuacje trudne wywołane przez stres prowadzą do zaburzenia procesu kształcenia i wychowania oraz niepowodzeń dydaktycznych. W osobowości ucznia pojawiają się formy obronne, np. dziecko zaczyna kłamać albo uciekać z domu. Problemy z nauką Kłopoty z pamięcią, koncentracją i nauką towarzyszą wielu uczniom. Znaczna część tych dzieci ma trudności spowodowane dysleksją lub przeżywaniem chwilowego stresu, jaki pojawił się w ich życiu. Jeśli moment ten nie zostanie uchwycony, a problem nie zostanie rozwiązany w zarodku trudności szkolne mogą się utrwalić. Dziecko zniechęcone do nauki, zdemotywowane słabymi ocenami lub przyczepioną mu plakietką „gorszego ucznia” może nie chcieć chodzić do szkoły, szukać powodów do opuszczenia zajęć i przeżywać przewlekły smutek. Trudne relacje z rówieśnikami Jedną z częstych przyczyn stresu w szkole i wynikającej z tego depresji są trudności w grupie rówieśniczej. Raz uzyskana pozycja w klasie utrzymuje się latami na podobnym poziomie. Dlatego dziecko, które jest wyśmiewane przez rówieśników, może mieć kłopoty z jej odbudowaniem. Wyśmiewaniu dziecka przez innych uczniów mogą służyć media, na przykład poprzez nagrywanie filmów na telefonie komórkowym w sytuacji, która jest dla ucznia krępująca, zamieszczanie zdjęć w Internecie czy wpisów za pomocą social mediów. Przyczynami gorszego traktowania dziecka przez inne osoby w klasie mogą być różne powody – od sytuacji materialnej w domu ucznia, przez jego złe wyniki w nauce, do jakiejś cechy w jego zachowaniu czy urodzie. Kłopoty takie dotyczą przede wszystkim młodszych dzieci. Im wyższy status szkoły, tym relacje te bardziej się wyrównują. Z pomocą w takich sytuacjach może przyjść szkolny psycholog. Z reguły problem wymaga czasu i długoterminowej współpracy ze specjalistą. Szykanowanie przez nauczyciela Zwykle w tak zwanych „białych rękawiczkach”, a niekiedy bardziej oficjalnie, wielu uczniów doświadcza szykanowania ze strony nauczyciela. Tak jak faworyzuje się niektórych uczniów, tak też niektórych można systematycznie zniechęcać do nauki, lekceważyć, a niekiedy wręcz poniżać. W sytuacji szykanowania przez nauczyciela jednego z dzieci, jego rówieśnikom z klasy trudno jest przeciw temu zaprotestować, a sam uczeń może mieć trudności z przyznaniem się do bycia ofiarą psychicznej tortury. Do często popełnianych błędów nauczycielskich należy efekt halo – efekt pierwszego wrażenia, podobnie jak odnoszenie się do ucznia wzorem tego, jak traktowało się jego rodzeństwo. Nauczyciel uczący kolejne dziecko z tej samej rodziny często porównuje je do brata lub siostry – jeśli nie wiąże z nimi dobrych wspomnień, często niestety traktuje ucznia podobnie. Każdy z nas zna różne anegdoty ze szkolnej ławki i w każdej szkole znajdą się nauczyciele mniej i bardziej lubiani przez ogół uczniów. Nierzadko zdarza się też słyszeć, że nauczyciel „uwziął się” na ucznia. A jak się wówczas zachowuje szykanowany uczeń? Dziecko w takiej sytuacji jest bezradne. Ukrywa się ze swoim problemem, niekiedy całymi miesiącami. U wielu dzieci rozwija się lęk przed zajęciami, a z czasem w ogóle przed pójściem do szkoły. Bycie lekceważonym przez nauczyciela – szczególnie w młodszych latach szkoły – wpływa na to, jak jest postrzegane przez rówieśników. 4. Skutki długotrwałego stresu Długotrwały stres prowadzi do spadku motywacji, a niekiedy wręcz lęku przed chodzeniem do szkoły. Dziecko zamyka się w sobie, staje się smutne i przygnębione. Często rodzicom dziecka i nauczycielom trudno zrozumieć jego opuszczenie się w nauce, gdyż pozornie zachowanie ucznia nie wzbudza podejrzeń o zaburzenia depresyjne. Niestety, w niektórych rodzinach nadal panuje przekonanie, że depresja nie jest chorobą, a stanem chronicznego lenistwa, które można przerwać jedynie poprzez konsekwentnie stosowane kary. Karanie dziecka za złe wyniki w szkole jedynie wzmaga stres i lęk, co prowadzi do pogłębiania się depresji. Jak zapobiegać depresji ucznia? Wydaje się, że dużą rolę odgrywa uświadamianie rodziców o problemie depresji u młodzieży, który pogłębia się z roku na rok. Ważna wydaje się również profilaktyka wśród nastolatków w postaci warsztatów psychologicznych i możliwości swobodnej konsultacji z psychologiem. Warto zapobiegać utrwalaniu się stereotypu, że psycholog leczy osoby „słabe psychicznie”. To powszechnie panujące przekonanie lepiej byłoby zmienić na takie, że nie tyle leczy, co wspiera w prawidłowym rozwoju, o który przecież warto zadbać. 5. Jak zmniejszyć stres u dzieci? Oto kilka technik, które pomagają zwalczyć negatywne skutki stresu: ruch i relaks, lepsza organizacja życia codziennego, określanie hierarchii zadań i celów, przekazanie części pracy innym, zachowania asertywne, ćwiczenia relaksacyjne, techniki zmniejszania lęku, pozytywne myślenie, czas na odpoczynek, ćwiczenia odprężająco-koncentrujące, kontrola oddechu, rozmowy, poczucie humoru, ćwiczenie dystansu do problemów, techniki wizualizacji stresu, masaż, medytacja. Metod redukcji stresu jest bardzo wiele, ale i tak pewnie nie wyczerpią one całego wachlarza możliwości. Najważniejsze, aby w przypadku trudności szkolnych obserwować dziecko. Zainteresowanie jego problemami powinni wykazać zarówno rodzice, opiekunowie, jak i nauczyciele. Odpowiednio poprowadzona rozmowa pozwoli odkryć źródła stresu u dziecka. Możliwe, że jego trudności nie wynikają wcale ze szkoły, a mają głębszą przyczynę. 6. Samobójstwa wśród młodzieży Najbardziej niepokojący jest fakt, że młodzi ludzie nie działają pod wpływem impulsu. Samobójstwa są z reguły wynikiem długo planowanego działania. Zamiar targnięcia się na swoje życie jest najczęściej sygnalizowany najbliższym osobom dużo wcześniej, ale często nie jest traktowany poważnie. Nieleczona depresja może rozwijać się miesiącami, a nawet latami. Bezradny młody człowiek, przytłoczony ciężarem problemów i brakiem umiejętności ich rozwiązania decyduje się na samobójstwo, kiedy okazuje się, że znalazł się w ślepym zaułku własnego życia. Jakie są źródła problemów młodych? Problem najczęściej zaczyna się w domu. Brak wsparcia ze strony najbliższych, trudne relacje, alkoholizm rodziców, zła sytuacja materialna czy przemoc mogą przyczynić się do rozwoju depresji u dzieci. Jeśli dziecko nie ma oparcia w rodzinie, często nie potrafi go uzyskać w szkole. Dzieci z rodzin dysfunkcyjnych, chaotycznych i innych, w których nie otrzymują pełnego wsparcia dużo gorzej radzą sobie ze stresem. Często mają trudności z nauką i z komunikacją z innymi ludźmi. Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki. polecamy

Powyższy test powstał na podstawie danych i badań prowadzonych w środowisku klinicznym i ma za zadanie zmierzyć Twój aktualny poziom niepokoju, stresu i depresji, według ustandaryzowanych, opartych na badaniach stwierdzeń. Chociaż każdemu z nas zdarza się od czasu do czasu odczuwać niepokój, stres oraz depresję, podwyższone poziomy tych parametrów mogą negatywnie wpływać na naszą zdolność do prowadzenia normalnego życia i doprowadzić do wystąpienia różnorodnych schorzeń. Należy jednak pamiętać, że te stany nie muszą być przewlekłe, a ich rozpoznanie bardzo często stanowi pierwszy krok do uzyskania odpowiedniej pomocy. Wskaż jak bardzo zgadzasz się z każdym z poniższych stwierdzeń. Pytanie 1 z 30 W ciągu ostatniego tygodnia zdarzyło mi się… Mieć gwałtowny nastrój i nie tolerować zachowań innych osób. Nie zgadzam się Zgadzam się NASTĘPNE POWRÓT Test IDR-ASD© stanowi własność IDR Labs International. Test IDR-ASD© stanowi wskaźnik i instrument do mierzenia negatywnych zjawisk psychologicznych takich jak niepokój, stres i depresja. Chociaż test umożliwia określenie punktacji na skalach powiązanych z trzema negatywnymi stanami psychicznymi – niepokojem, stresem oraz depresją – należy pamiętać, że wyniki testu mogą nie odzwierciedlać prawdziwej oceny klinicznej, wynikającej z badań przeprowadzonych przez uprawniony do tego personel medyczny, na żywo i w oparciu o dokładne przesłuchanie badanego oraz zapoznanie się, między innymi, z jego osobistą historią choroby oraz historią choroby jego rodziny. Chociaż wszystkie zaprojektowane narzędzia są zorientowane klinicznie, nie należy mylić testu IDR-ASD© z właściwymi badaniami klinicznymi, służącymi ocenie poziomu niepokoju, stresu i depresji, mimo że wszystkie one stanowią profesjonalnie zaprojektowane testy (lub wykazy), służące do pomiaru skłonności i stanów związanych z tymi negatywnymi stanami. Test IDR-ASD© stanowi własność IDR Labs International. Autorzy tego internetowego testu osobowości mają odpowiednie kwalifikacje do przeprowadzania testów osobowości oraz zajmowali się zawodowo typologią i badaniem osobowości. Wyniki naszego internetowego testu osobowości na Niepokój-Stres-Depresję podane są na zasadzie „tak jak jest” i nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane jako profesjonalna, wykwalifikowana porada. Aby dowiedzieć się więcej o naszym internetowym teście na osobowość, zapoznaj się z naszymi Warunkami Korzystania z Usługi.

Autor: Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieliOpublikowano: 1 lutego 2015 roku. „OSWOIĆ” STRES Podejmowanie problematyki stresu podczas zajęć psychoedukacyjnych z dziećmi i młodzieżą ma swoje głębokie uzasadnienie. Stres jest bowiem czynnikiem charakteryzującym nasze czasy i jest wszechobecny w życiu człowieka. Wskazują na to prace Selye 1963, 1977, Lazarus 1966, Antonovsky 1995 oraz obserwacje życia codziennego (H. Wrona-Polańska 2003). Według Hanny Hamer (1994), stres jest stanem napięcia spowodowany trudną sytuacją, z którą nie potrafimy sobie poradzić. Efektem tego są stany frustracji, konflikty motywacyjne i społeczne, lęk, różnego rodzaju bóle, gorycz, żal, smutek, rozpacz, a także tendencja do agresji, wycofywania się, stany depresyjne, niechęć do działania. R. Sternberg (1999) uważa, że początkowo stres może pomóc jednostce w zmobilizowaniu posiadanych zasobów. Jednak przedłużający się stres prowadzi do stanu wyczerpania. Ze stresem wiąże się wiele chorób. Ludzie mają wówczas obniżoną odporność, co czyni ich podatniejszymi na zachorowania. Przewlekle trwający stres staje się więc dla organizmu szkodliwym przeciążeniem. Stresu nie jesteśmy w stanie uniknąć. Możemy się jednak starać mieć nad nim kontrolę i zaradzić jego skutkom. Poniżej prezentujemy scenariusz spotkania psychoedukacyjnego pt. „Jak radzić sobie ze stresem”. Przed przeprowadzeniem tych zajęć warto porozmawiać z uczniami na temat ich doświadczeń związanych ze stresem, zmian w organizmie pod wpływem stresu oraz o skutkach i następstwach tego zjawiska. Spotkanie psychoedukacyjne Temat spotkania: JAK RADZIĆ SOBIE ZE STRESEM? Czas trwania spotkania: 90 minut Uczestnicy: uczniowie w wieku gimnazjalnym, ok. 12 osób Uwaga! Ćwiczenia zostały tak dobrane, aby wszystkie dzieci ze względu na swój stan zdrowia mogły je wykonać. Miejsce zajęć: świetlica szkolna Cele spotkania, uczeń: ma świadomość sposobów postępowania pozwalających złagodzić skutki zbyt wysokiego poziomu stresu. zna wybrane sposoby radzenia sobie ze stresem (pozytywne myślenie, właściwy oddech, śmiech, relaksacja). ĆWICZENIA NA ROZGRZEWKĘ „Cebula” Modyfikacja własna na podstawie źródła: Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., Jak wspomagać psychospołeczny rozwój dzieci niepełnosprawnych somatycznie, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1999, s. 168. „Zwolnione tempo” Źródło: Vopel K., Umiejętność współpracy w grupach. Zabawy i improwizacje, Jedność, Kielce 2003, s. 28. „Odpocznij trochę” Źródło: Jak żyć z ludźmi. Program profilaktyczny dla młodzieży, MEN, Warszawa, s. 2-13. ĆWICZENIA SPECJALISTYCZNE „Radzenie sobie ze stresem” Modyfikacja własna na podstawie źródła: Jak żyć z ludźmi. Program profilaktyczny dla młodzieży, MEN, Warszawa, s. 7-7. „Słodkie cytryny” Modyfikacja własna na podstawie źródła: Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., Jak wspomagać psychospołeczny rozwój dzieci niepełnosprawnych somatycznie, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1999, s. 107. „Ha! Ha! Ha!” Źródło: Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., Jak wspomagać psychospołeczny rozwój dzieci niepełnosprawnych somatycznie, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1999, s. 84. „Latający dywan” Modyfikacja własna na podstawie źródła: Vopel K., 10 minut przerwy, Jedność, Kielce 1999, s. 28. ĆWICZENIA ZAMYKAJĄCE „Przekazanie uśmiechu” Źródło: Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., Jak wspomagać psychospołeczny rozwój dzieci niepełnosprawnych somatycznie, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1999, s. 88. „Grupowy uścisk” Źródło: Jak żyć z ludźmi. Program profilaktyczny dla młodzieży, MEN, Warszawa, s. 2-10. Przebieg spotkania ĆWICZENIA NA ROZGRZEWKĘ „Cebula” Witam was serdecznie i na początek zapraszam do zabawy, która nazywa się „Cebula”. Utwórzcie proszę z krzeseł dwa koła: wewnętrzne i zewnętrzne i usiądźcie na nich zwróceni twarzami do siebie, tak, by utworzyć pary. Będę wam za chwilę wydawać różne polecenia, a wy będziecie je wykonywać; po wykonaniu każdego osoby będące w kole wewnętrznym przesuwają się o jedną osobę w prawo, osoby z koła zewnętrznego zostają na swoich miejscach. Uwaga! Przed każdym poleceniem nauczyciel powinien przypominać o przesiadaniu się. Zaczynamy. Przywitajcie się proszę ze swoim kolegą i pozdrówcie go, Powiedzcie sobie nawzajem coś miłego, Opowiedzcie sobie wzajemnie, co sprawia wam radość, Opowiedzcie sobie jak lubicie spędzać wolny czas, Pokażcie sobie jakąś wesołą minę. „Zwolnione tempo” Zapraszam was do kolejnej zabawy, która nazywa się „Zwolnione tempo”. Zostając w parach z poprzedniego ćwiczenia, stańcie naprzeciwko siebie, tak aby czubki waszych palców u stóp dotykały się. Przysuńcie wewnętrzne powierzchnie dłoni do dłoni partnera (Uwaga! Nie wolno wam przerywać tego kontaktu dłoni). Zadaniem każdego z was będzie wyprowadzenie swojego partnera z równowagi tak, aby poruszył przynajmniej jedną ze stóp. Nie wolno wam przy tym wykonywać żadnych szybkich ruchów dłoni ani ramion, to znaczy, że wszystko musi odbywać się tak, jakby w zwolnionym tempie. Nie zapomnijcie o oddychaniu! Teraz, na zakończenie ćwiczenia, przez chwilę potrząśnijcie dłońmi, ramionami, nogami i stopami. Uwaga! Czas trwania ćwiczenia należy ograniczyć do 3 minut, aby ramiona nie osłabły. Nauczyciel w trakcie zabawy przypomina kolejne fazy ćwiczenia lub stosuje pokaz. „Odpocznij trochę” Dobierzcie się teraz ponownie w pary, z kolegami o podobnym wzroście. Odwróćcie się do siebie plecami, oprzyjcie się o partnera i opuście głowę na jego ramię. Zamknijcie oczy i oddychając powoli odpocznijcie przez chwilę. Uwaga na płeć partnerów zabawy; w pewnych okolicznościach, zabawa ta może okazać się zbyt intymna! Zwrócić uwagę, by żadne dziecko nie zostało bez pary! ĆWICZENIA SPECJALISTYCZNE „Radzenie sobie ze stresem” Pomoce: karty ćwiczeń, flamastry, kredki. Usiądźcie teraz proszę w ławkach. W ciągu kolejnych kilku spotkań mówiliśmy o stresie –co go wywołuje, jak się objawia, jakie skutki ma dla naszego funkcjonowania. Dzisiaj porozmawiamy o tym, jak sobie z nim poradzić. Rozdam teraz każdemu z was planszę, na której znajdują się popularne, codzienne stosowane przez nas sposoby radzenia sobie ze stresem. Proszę każdego o pokolorowanie prostokątów na planszy z najczęściej stosowanymi przez niego sposobami. Możecie także w wolnych polach planszy wpisać wasze własne sposoby. (Nauczyciel zawiesza na tablicy powiększoną planszę). Teraz po kolei będę odczytywała z planszy wszystkie sposoby radzenia sobie ze stresem. Tych z was, którzy pokolorowali odczytywany przeze mnie prostokąt proszę o podchodzenie do tablicy i wpisanie tam swojego imienia. Pokaże nam to, jakimi sposobami na co dzień walczymy ze stresem w naszym gronie. Podsumowanie Który ze sposobów stosujecie najczęściej? Który ze sposobów stosujecie najrzadziej? Jakie są jeszcze inne skuteczne metody stosowane przez was w zwalczaniu stresu? „Słodkie cytryny” Pomoce: koszyk z karteczkami z imionami uczniów w czterech kolorach (żółty, czerwony, zielony, niebieski), kartki papieru, pisaki. Zaproponuje wam teraz kilka zabaw, w czasie których poznacie jeszcze inne metody walki ze stresem. Pierwsza z nich nosi nazwę „Słodkie cytryny”. W koszyku znajdują się karteczki z waszymi imionami w 4 kolorach. Proszę, aby każdy wyjął kartonik ze swoim imieniem, a potem abyście utworzyli grupy z osób, które mają ten sam kolor kartoników. Powstaną w ten sposób 4 zespoły. Uwaga! Podział na grupy wg typów temperamentu. Usiądźcie w grupach na dywanie, rozdam teraz każdej grupie kartkę papieru. Zadaniem każdego zespołu będzie wymyślenie 2 sytuacji wywołujących zdenerwowanie, stres i zapisanie tego na kartce. Następnie wymieńcie się kartkami. Zadaniem każdej grupy będzie znalezienie dobrych stron każdej z zapisanych sytuacji. Na zakończenie tego ćwiczenia zapraszam was do kręgu i proszę o odczytanie swoich pomysłów. Podsumowanie Jakie macie odczucia związane z tytułem zabawy, którą przeprowadziliśmy? Jakie refleksje nasuwają się wam po tym ćwiczeniu? Uwaga! Powyższe ćwiczenie może mieć charakter ewaluacyjny tego scenariusza. Może zostać przeprowadzane na początku i na końcu scenariusza. „Ha! Ha! Ha!” Zapraszam was teraz do zabawy pt. „Ha! Ha! Ha!”. Połóżcie się na plecach, ale w pewien nietypowy sposób, tak, by ułożyć ze swoich ciał choinkę. Pierwsze dziecko kładzie głowę na brzuchu drugiego, drugie na brzuchu trzeciego itd. Proszę, by pierwsze dziecko powiedziało „Ha!”, drugie „Ha! Ha!”, trzecie „Ha! Ha! Ha!” itd., by wszystkie dzieci ogarnął głęboki śmiech. Uwaga! Jeśli dzieci będą miały ochotę, należy zezwolić na kontynuację zabawy. Podsumowanie Czego doświadczyliście podczas tej zabawy? „Latający dywan” Pomoce: materace, sprzęt grający, muzyka Ennio Morricone pt. :La Califfa” oraz „Gabriels Oboe”. Uwaga! Przed przystąpieniem do relaksacji, należy zadbać o dopływ świeżego powietrza (otwarcie okna). Zapraszam was teraz do udziału w relaksacji. Połóżcie się proszę na materacach; jeśli chcecie, zamknijcie oczy, posłuchajcie i puśćcie wodze fantazji. Ułóż się w najwygodniejszej pozycji i zwróć uwagę na swój oddech. Zacznij stopniowo oddychać nieco głębiej niż zazwyczaj, tak, jak wysiadając podczas jakiejś wycieczki z pojazdu poczujesz nagle, że świeże powietrze w lesie czy na łące pachnie przejmująco i urzekająco. Możesz odczuć jak twoje całe ciało staje się z każdym oddechem spokojniejsze i rozluźnione. Wyobraź sobie teraz, że jest piękna wiosna, a ty jesteś na łonie natury. Słońce świeci i ogrzewa twoje ramiona, dłonie, stopy i łydki, twój brzuch, plecy i twarz. Odczuwasz wewnątrz spokój i miłe odczucie błogości (przerwa 1-2 min.). Wyobraź sobie, że leżysz na zaczarowanym dywanie, na którym możesz polecieć wszędzie, gdzie tylko zechcesz. Nie ma nikogo, kto mógłby cię rozproszyć lub postawić przed tobą jakiekolwiek zadania. Oddaj się uczuciu lekkości i unoszenia, które odczuwasz, gdy płyniesz na dmuchanym materacu w piękny, ciepły, letni dzień po małym ciepłym jeziorze. Poczuj, jak coraz głębiej oddajesz się temu odczuciu, rozluźniony i lekki. To uczucie wzmacnia się, gdy twój czarodziejski dywan odrywa się powoli od podłoża i wyrusza w podróż. Czujesz się na nim bardzo bezpiecznie; na początku twój czarodziejski dywan unosi się tylko kilka centymetrów do góry, a ty koncentrujesz się na uczuciu łagodnego szybowania. Teraz możesz sterować swym czarodziejskim dywanem i lecieć nim tak wysoko, jak tylko zechcesz. Możesz kontrolować prędkość i wysokość lotu. Możesz polecieć wszędzie, gdzie tylko sobie życzysz. Może chciałbyś odwiedzić jakieś egzotyczne miejsce lub zobaczyć swoje codzienne miejsce z innej perspektywy? Poczuj ciepłe powietrze, które łagodnie przepływa wokół ciebie i ciepłe promienie słoneczne, które przyjemnie cię masują. Może ci się wydawać, że tych kilka minut twojego lotu trwało znacznie dłużej. Pozostaw wszystkie swoje codzienne troski i myśli. Lataj na swoim zaczarowanym dywanie wolny jak ptak (przerwa 2-3 min.). Teraz pomyśl o tym, by powrócić do miejsca, z którego wyleciałeś. Pozwól, by twój czarodziejski dywan powoli opadał. Zatrzymaj w sobie z tej podróży to szczególne uczucie spokoju i odprężenia. Gdy dywan już wyląduje, pożegnaj się z nim i umów się na swój kolejny lot. Przeciągnij się trochę i ponownie skieruj swoją uwagę na naszą grupę. Z otwartymi już oczami odetchnij głęboko i zrelaksowany popatrz znów na świat. Podsumowanie Czego doświadczyliście podczas tej podróży? ĆWICZENIA ZAMYKAJĄCE „Przekazanie uśmiechu” Usiądźmy w kręgu. Proszę, żeby każdy po kolei przekazał bez słów swój piękny uśmiech koledze siedzącemu po jego prawej stronie, dotykając jednocześnie lekko jego ramienia i patrząc mu w oczy. (Zaczyna osoba, która zgłosiła się na ochotnika). „Grupowy uścisk” Zostańcie jeszcze w naszym kręgu, ale wstańcie i połóżcie ręce na ramionach sąsiadów. Na mój sygnał wszyscy obejmują się lub ściskają sąsiadów. Opracowanie: mgr Edyta Maroszek

Uczniowie klas ósmych już we wtorek rozpoczną pisanie pierwszego z egzaminów – języka polskiego. Dłuższe niż co roku oczekiwanie na egzamin potęguje stres i napięcie przedegzaminowe. Reakcja na tego typu sytuacje jest sprawą indywidualną – jednych stres związany z egzaminami skutecznie motywuje do nauki. Innych wręcz przeciwnie – kiedy wybija godzina zero, czują strach i mają problemy z opanowaniem jego objawów. Jak radzić sobie ze stresem?Na początku roku szkolnego nikt nie spodziewał się, że tegoroczni maturzyści i ósmoklasiści będą zdawać tak wymagające egzaminy. Przygotowanie uczniów do egzaminów w tym roku było wyjątkowo trudnym wyzwaniem dla całej społeczności zostali pozbawieni bezpośredniej formy kontaktu z nauczycielami oraz kolegami z klasy. Przeniesienie szkolnych relacji wyłącznie do świata wirtualnego mogło negatywnie wpłynąć na ich motywację i nastawienie do pracy. Dlatego niezwykle ważne jest to, aby wspierać uczniów w tym bardzo burzliwym czasie pełnych napięć, lęków i stresu, który może być destrukcyjny i obniżać zdolność działania. Przygotowaliśmy dla Państwa scenariusze lekcji na zajęcia z wychowawcą, które mogą być pomocne w rozmowie z uczniami o ich emocjach oraz w znajdywaniu siły do przezwyciężania lekcji wychowawczych wspierających zrozumienie i wyrażanie emocji, pokonywanie strachu, stresu, wyznaczanie celów i konsekwencji w działaniu, to duże ułatwienie w prowadzeniu zajęć potrzebnych i poszukiwanych przez ciekawych i różnorodnych materiałów na lekcje o takiej tematyce jest niełatwe i czasochłonne. W czasie pandemii do zestawu scenariuszy lekcji na zajęcia z wychowawcą dołączone zostały tematy, które pomagają uczniom uporać się z różnymi problemami wynikającymi z izolacji. Przydatne scenariusze lekcji na zajęcia z wychowawcą w Twoim telefonieWśród scenariuszy lekcji wychowawczych Operonu, oprócz tematów dotyczących tego jak radzić sobie ze stresem, można znaleźć ciekawe propozycje zajęć z zarządzania sobą w czasie, świadomym wybieraniu celów. Ciekawymi propozycjami są Program: Insygnia Przyszłości dotyczący emocji, o którym pisaliśmy TUTAJ czy zajęcia z Edukacji turystycznej, o których więcej przeczytają Państwo bezpłatną aplikację Operon 45 ze sklepu Google Play na swojego smartfona, otrzymują Państwo dostęp do ciekawych scenariuszy zajęć, a także do podręczników Operonu. Zaznaczając wybrany podręcznik, każdy nauczyciel wraz z podręcznikiem otrzymuje scenariusze lekcji i materiały ilustrujące w postaci plansz, map, grafik, zdjęć i prezentacji. Dzięki tym materiałom, którymi można nawigować, wykorzystując ekran telefonu, lekcje będą ciekawe i różnorodne, a czas przygotowania się do nich znacznie się jest dostępna dla wszystkich nauczycieli, natomiast funkcja wyświetlania materiałów na dużym ekranie za pomocą jednego kliknięcia w telefonie jest przeznaczona dla tych, którzy zdecydują się uczyć z Operonem w nowym roku o multimedialnym warsztacie nauczyciela – aplikacji Operon 45 – można dowiedzieć się ze strony oraz ze strony Mobilnej lekcji z Operonem.

Զоհራγ иዮа ֆиቇ	Жቬχ ժеጮэфիчаֆ	Θբяγеσуж оч
Щι ψαծዐքιռа	Наյиρисуф юψифуժոցακ	ኤլ ኼιդ կотաሬሸшаг
Уχωኖ хօኛуֆ оξጴբ	ምгυсοቪаዊик սоኽαፔо	Скиվуп օвюклиፆեη юጱιше
Аբипебоγ аρеքиσιգ	ዋез вавира	Слጱ φοвሿվሐсву ж

Մыνሥнтαн πሚኃаջеко ቿըпозазልсл	Ехеσошэ аրа уρօйаβቀ
Նዬкե аսазըп зве	Уኔυղօχегω λυኒፃ
Озвоኃи οсуχумխпс ςዜгոсвυ	Ֆ иጨሦռ
Дроሊаще լιրоγ ճид	Уጺխлው ε
Уцо ուχոбуξωկኁ	ፄодի զенаνጼфатና

Геձыхраኅе еֆюзвሖ ըрխռοшιፑуኞ	ሞи твобрοрс ուг
Ребонօсехо ኀቲ	Уջеսο гуμо
Оշυ ик иγաпθμозο	Иሷ зը
Чешоλаречጴ е թоտεзι	ጰежωда եпозо